Wolle jo dochs dizze bysûndere foarstelling (noch) ris sjen, dan kinne jo fia dizze site in DVD bestelle. Kosten: 10 euro (plus eventuele fersjoerkosten).

De foarstellingen fan woansdei 20 maaie en sneon 23 maaie binne útferkocht, foar de foarstelling freed 22 maaie binne noch kaarten te bestellen.

Lys fernuvert har yn wûndere ûnderwetterwrâld

WERGEA - „Hoefolle kilometer bin ik no fallen?" freget Lys har ôf oan it begjin fan de foarstelling `Cascada'. De taskôgers sjogge har yn in fertrage fal nei ûnderen kommen. Se bedarret yn in wûndere ûnderwetterwrâld en dêr sil it publyk him mei har twa kear in lyts oere fernuverje oer frjemde figueren, nuvere keunsten en ûnlogyske petearen.
`Cascada' betsjut wetterfal. En der komt wat wetter oan te pas. Oan it begjin fan de jûn falt der ek in bytsje reinwetter - dan is it in noflik idee dat dizze produksje fan de Stichting Iepenloftspul Wergea net yn de iepenloft spile wurdt, mar yn in tinte. In echte sirkustinte, fan Herman Renz. Njonken muzyk en dûns sitte der in soad sirkuseleminten yn dizze bysûndere foarstelling. Akrobatyk bygelyks, ientsjilfytsen, in minsklike kanonskûgel en net te ferjitten in sirkusorkest dat live spilet.
Nei in moaie rige goed ûntfongen iepenloftspullen woe de stifting wolris wat oars. En oars is `Cascada' seker. `Lys yn Wetterlân' is de ûndertitel. It wetter is wichtich foar Wergea, de Wergeasterfeart is diel fan de steandemêstrûte fan Akkrum nei Ljouwert en in tal wenten yn de nijbouwyk Grut Palma komt oan it farwetter.
`Lys yn Wetterlân' ferwiist fansels ek nei `Alice in Wonderland'. Fan dat mearke-eftige ferhaal fan Lewis Carroll (1832-1898) en it ferfolch, `Alice in Spiegelland', hat Anne Graswinckel mei koreogafe Marit Bamboe in frije bewurking makke. Peter Sijbenga hat de teksten fan de keazen stikken ferfryske.
Dat er him mei nocht de wurdboarterij fan Lewis Carroll weage hat, is te fernimmen. Der sitte moaie eigen fynsten yn en ek it ûnsinfers 'Jabberwocky' krijt - nei dy fan Tiny Mulder - in nije Fryske ferzy. Spitich is wol dat je net alles dêr fan meikrije. Foar in part sil dat lizze oan de akûstyk fan de sirkustinte, dy't no ienris net foar tekstteater makke is.
En dan jout it ferhaal net it measte hâldfêst, want dat fljocht fan it iene yn it oare - it is in kleurrike trip dy't Lys belibbet, alles feroaret oanienwei. Wa't `Alice' ken, sil guon figueren werkenne, lykas it knyn mei it horloazje, de keninginne dy't ropt `Slaan syn kop derôf!', de huodsjemakker, en fansels Twideldy en Twideldum. Mar yn dizze wetterferzy dûke ek in soad wetterige wêzens op, lykas fisken, kreeften en kwallen, de seekat, wetterleeljes, en oan de ein sit in fiks wetterballet.
Fuort nei it skoft hingje seemeerminnen yn de ringen, dy't as griene Kate Bush-kloanen har betoverjende liet sjonge, op de wize fan 'Moving'. Der binne mear besteande nûmers brûkt, fan bygelyks Godley and Creme, Paolo Conte en Ry Cooder, mar der binne ek eigen komposysjes makke. De muzyk leit noflik yn it gehoar, der sitte in pear mearstimmige peareltsjes tusken.
It gehiel mist soms wat fan de faasje dy't by sirkus heart - oergongen en petearen ferrinne net altyd like flot. Dat giet wolris ten koste fan de gearhing. Dêr stiet foaroer dat der fisueel in soad te genietsjen falt. Mei de kostúms en de hiele oanklaaiïng hawwe Wolly Prins en har meiwurkers prachtich wurk levere. Ek de beljochting is goed úttocht en docht rjocht oan de spesjale sfear fan de sirkustinte.
Toos Tadema (earder te sjen as Jet yn `Ja suster, nee suster') makket fan Lys in flotte ferskining, net benaud om te sizzen wat se tinkt. Der komt in soad jong talint yn de piste, dat moai wat opstutsen hat fan in ferskaat oan workshops. Dat is de winst yn Wergea: romte foar fernijing en aventoer.
FEDDE DIJKSTRA

Wergea had in de loop van de jaren negentig
met voorstellingen als ‘The Blues
Brothers’ en ‘Waking Ned’ een mooie
traditie opgebouwd van gedurfde, eigenzinnige
iepenloftspullen barstensvol
muziek. Alle spelers kwamen uit Wergea,
de toeschouwers kwamen uit de verre
omgeving.
In 2005, na afloop van ‘Lucky Manuelo’,
vond de iepenlofspulcommissie dat het
tijd werd voor iets anders. Omdat de eis
gold dat alle deelnemers in Wergea
woonden of er tenminste enige tijd gewoond
hadden en er in de winter ook
nog grootschalige voorstellingen als
‘Par’ en ‘Ja suster, nee suster’ werden gespeeld,
werd er een te zware wissel op
het creatieve deel van het dorp getrokken.
De Wergeasters voelden zich vanaf dat
moment niet meer verplicht om iedere
twee jaar met iets nieuws te komen.
Mocht zich weer eens iets aandienen dat
de moeite van het proberen waard was,
dan hoefde het zich bovendien niet beslist
in de open lucht af te spelen: iepenloftspullen
zijn er genoeg in Friesland.
Pas als ze gezamenlijk besloten dat ze
iets heel graag wilden, zou er weer iets
gebeuren.
Dat ‘oare’ werd het circus. Een aantal
Wergeasters had een paar jaar geleden
Cirque Plume in Leeuwarden gezien en
wilde graag iets in die sfeer doen. Toen
de vraag opkwam welk verhaal daar bij
zou passen, droeg regisseur Anne Graswinckel
de klassieke kinderboeken over
Alice in Wonderland en Spiegelland van
Lewis Caroll aan.
,,By it boardsjedraaien tocht ik daliks
oan de ‘mad teaparty’ mei de huoddemakker
en de maartske hazze foar wa’t
it altyd teetiid is om’t de klok op fjouwer
oere stean bleaun is. En by Alice, dy’t ôfdaalt
yn it kninehol, tocht ik oan in trapeze-
act.’’
Koreografe Marrit Bamboe en Anne
Graswinckel hebben ‘De avonturen van
Alice in Wonderland’ en ‘De avonturen
van Alice in Spiegelland’ herlezen en alle
scènes bekeken op de theatrale mogelijkheden.
Voor de ontwikkeling van Alice,
die door haar vreemde avonturen
groeit zonder haar kind-zijn te verliezen,
maakten de selectie en de volgorde
niets uit, vonden ze. Daardoor konden
de beide vrouwen zich zonder problemen
laten leiden door de vraag welke
scènes uit het boek het best met bepaalde
circusacts gecombineerd kunnen
worden.
,,Mar sûnder dat it in parade fan acts
wurdt. Wy ha der wol soarge dat troch de
ôfwikseling fan poëzij, humor en spektakel
in bepaalde dramaturgyske line
ûntstiet. Wy hawwe Peter Sijbenga frege
om de stikken út de boeken dy’t wy útsocht
hiene, yn it Frysk oer te setten. Dy
hat deselde aardichheid oan taalboarterij
as Lewis Caroll, dat wy fûnen him dêr
it meast geskikt foar.’’
Sijbenga heeft ook een aantal liedteksten
geschreven, maar – hoewel zelf zeer
productief als componist – heeft hij deze
keer de muziek niet voor zijn rekening
genomen. Dat heeft hij overgelaten aan
Reinout Weima en zijn band, die het gewend
zijn om zelf de muziek voor de iepenloftspullen
te verzorgen. Deels hebben
ze die zelf gecomponeerd, voor een
ander deel hebben ze geput uit bestaand
poprepertoire.
Op een aantal punten is van de boeken
van Lewis Caroll afgeweken. Zo duikt in
Wergea een zeemeermin op. Anne Graswinckel:
,,Dat is ien fan myn eigen bernefantasieën,
dy ha’k deryn smokkele.
Dat fyn ik it moaie fan dizze foarstelling:
dat wy ússels tastean om ús eigen wrâld
te kreëarjen, krekt sa’t Lewis Caroll dat
ek dien hat. Dêrom is it ek goed dat Peter
Sijbenga goed nei de boeken sjoen hat. Dat
foarkomt dat ús eigen fynsten as losse
triedsjes oan it ferhaal komme te hingjen.’’
Anne Graswinckel heeft met haar spelers
een heel traject afgelegd voor ze donderdag
hun eerste voorstelling spelen. Ze hebben
circusworkshops gevolgd en hebben –
hoewel uiteindelijk maar twee spelers die
uitvoeren – met zijn allen de tango leren
dansen. En zelfs als een of twee goed moesten
leren touwtjespringen, hebben alle
spelers meegesprongen. De zestien spelers
nemen samen honderdtien rollen
voor hun rekening, ook dat versterkt het
idee dat ‘Cascade’ een gezamenlijk iets is.
Van die zestien spelers behoren slechts vijf
tot het mannelijke geslacht. Dat is volgens
Anne Graswinckel geen toeval. ,,In soad
manlju fûnen it mar neat dat it ferhaal fan
de foarstelling eins nearne oer giet. Se binne
wend oan stikken oer leafde en striid
wêryn’t de haadpersoan fan alles trochmakket
en dêr as in oar minske út te foarskyn
komt. Dit fûnen dy manlju neat. En
doe’t se hearden dat se allinne mar in knyn
en in rûp hoegden te spyljen, hoegde it om
har hielendal net mear.’’ Maar hoeveel
workshops de spelers ook hebben gevolgd,
de belangrijkste bijdrage aan de circussfeer
levert de tent. Wergea kon de oude
tent van circus Herman Renz huren. Zeventien
Roemenen en Bulgaren hebben
het gevaarte eind maart een eindje buiten
het dorp opgezet. Wie de donkerblauwe
tent met sterretjes bovenin en het zaagsel
op de vloer binnenstapt, waant zich
meteen in een echt circus.
Wat daarvan afwijkt, is het grote
ronde podium van een meter hoog
en met een middellijn van tien meter.
De Wergeasters zouden ‘Cascade’
eerst gewoon op de grond spelen,
maar toen ze bedachten dat er
voor een bepaalde scène iets uit de
grond omhoog moet komen, moesten
ze kiezen: een groot gat graven of
een podium bouwen. Anne Graswinckel:
,,Der is net folle dekor. Der wie foar
de bouploech net in soad te dwaan, dat
de bouwers wiene bliid dat se echt wat
dwaan koene.’’
De regisseur proeft bij elke repetitie de
magie van het circus. ,,De sirkustinte, de
merke mei de botsauto’s en de sjittinte
dy’t opboud wurdt, dat binne dingen dy
roppe in bernige ferwachting by de minsken
op. Dat past by dit stik, by it grut wurden
sûnder jins ûnskuld te ferliezen. Hjir
barre dingen dy’t in minske mar ien kear
yn syn libben oerkomme.’’